و در هر نفسى از نفوس جزئيه « 1 » انسانيّه از حقايق كلّيّه چيزى مندرج است به قدر آنكه خداى تعالى خواسته است و آن منكشف نشود الّا به تجرد از غواشى بشريت چنانك « 2 » در خواب بعضى از آن مغيبات منكشف شود « 3 » زيرا كه خواب نوعى از تجرّد است « 4 » . و چون وجود و « 5 » نفس بيان « 6 » كرده شد و صفات حاجبهء هريك شرح « 7 » ( آ : برگ 54 ب ) داده آمد ( ب ) ( ت ) « 8 » بيان شيطان و اوصاف ذميمهء او بايد كردن . اكنون بدانكه شيطان آتشى است تيره و دشمنى است خيره ، و وجود او ممتزج است به ظلمات كفر مثل كفره « 9 » و هيئت « 10 » عظيمهء مهيبه « 11 » دارد مثل غولان فجره اگرچه باشد گاه‌گاه در صورت « 12 » متغيره و مدد وجود از نفس است و مدد نفس از شيطان ( ل ) « 13 » و مدد اين هر سه از كثرت « 14 » غذاست « 15 » از اينجاست كه شيطان گفته است كه : اگر « 16 » سير در نماز درآيد من او را در كنار گيرم و اگر گرسنه در خواب شود من

--> - و نزد اهل تحقيق مراد از نفس مطمئنه آن است كه منور به نور يقين باشد و اطمينان از اضطراب داشته بود در حق اوست كه باز كرد سوى ذات در حال رضا كه كمال مقام صفات عبارت ازوست يعنى چون ترا كمال مقام صفات حاصل آيد در آنجا قناعت نكنى بلكه سر به جانب ذات بايد كرد كه اين را مقام نيست گذر كن كه منزل است در زمره بندگان مخلص و اهل توحيد ذاتى بايد درآمد و در جنّت ذات مسكن بايد ساخت ( رزقنا اللّه و اياكم ) . ( 1 ) ل : جزويه . ( 2 ) گ : چنان كه . ( 3 ) آ ، ب ، ل : به كشوف شود . ن : منكشف شد . ( 4 ) ب : جنانك تجرست . ( 5 ) ب : ندارد . ( 6 ) ل : ساكن . ( 7 ) ل : سرخ . ( 8 ) ب : برگ 41 ب ، ت : برگ 39 الف . ( 9 ) گ : به ظلمات كفيره مثل كفر و حق كفره ( و حق كفره در حاشيه آمده است ) . ( 10 ) آ ، ل : هيبت . ( 11 ) ل : عظيم ، ت : ندارد . ( 12 ) آ ، ت : صور . ( 13 ) ل : برگ 32 الف . ( 14 ) آ ، ب : ندارد . ( 15 ) فوائح الجمال ، ص 2 و بذل الجهد مضبوط بطرق الاوّل تقليل الغذاء بالتدريج فإن مدد الوجود و النفس و الشيطان من الغذاء فاذا قلّ الغذاء قلّ سلطانها . ( 16 ) آ : هركه ، ل : كه تصحيح از روى ن ، ب .